7 sygnałów podczas odrabiania lekcji, które świadczą o problemach ze wzrokiem

Dziecko rzadko powie Ci: „Mamo, mój układ wzrokowy źle pracuje z bliska”. Zamiast tego najprawdopodobniej usłyszysz: „Nienawidzę czytać”, „Boli mnie głowa” albo zauważysz, że Twoja pociecha zaczyna unikać nauki. Jako rodzice często zrzucamy takie zachowanie na lenistwo, a czasami podejrzewamy dysleksję. Tymczasem prawda bardzo często leży w niedomaganiach układu wzrokowego, a nierozpoznane problemy ze wzrokiem rzutują na całą naukę.

Zaburzenia te mogą wynikać z konkretnych dysfunkcji funkcjonalnych (np. słabej akomodacji, braku zbieżności czy nieprawidłowych ruchów oczu), ale także być wynikiem stresu wzrokowego i adaptacji organizmu do nienaturalnego obciążenia, jakim jest wielogodzinna praca z bliska. Gdy oczy nie współpracują ze sobą i z mózgiem, tekst może się rozmazywać, a utrzymanie ostrości wymaga od dziecka ogromnego wysiłku fizycznego.

Obserwuj swoje dziecko podczas odrabiania lekcji. Jeśli zauważysz co najmniej dwa z poniższych sygnałów, warto jak najszybciej skonsultować się z optometrystą.

Zwróć uwagę, czy Twoje dziecko:

1. Pociera oczy lub nadmiernie mruga podczas czytania lub pisania To naturalny odruch obronny organizmu. Może świadczyć o fizycznym zmęczeniu układu akomodacji (wyostrzania), który po prostu nie radzi sobie z utrzymaniem wyraźnego obrazu z bliska przez dłuższy czas. To także objaw ogólnego przeciążenia i stresu wizualnego – pocieranie to próba przyniesienia fizycznej ulgi oczom zmuszanym do nienaturalnego wysiłku nad książkami czy przed ekranem tabletu.

2. Zbliża twarz bardzo blisko do kartki (tzw. „pisanie nosem”) Z jednej strony jest to klasyczny sygnał zaburzeń konwergencji (oczy nie potrafią utrzymać zbieżności na prawidłowej odległości) lub nieskorygowanej wady refrakcji. Z drugiej strony, z punktu widzenia optometrii behawioralnej, to często podświadoma adaptacja. Gdy praca z bliska staje się dla ucznia zbyt stresująca, odruchowo zbliża on twarz, aby zwiększyć kontrolę nad czytanym tekstem i wymusić ostrość, radząc sobie z trudnym zadaniem w jedyny dostępny mu sposób.

3. Przekrzywia głowę lub wręcz zasłania jedno oko To niezwykle ważny sygnał ukrytych trudności z ustawieniem oczu, takich jak na przykład zez ukryty. Dziecko przekrzywia głowę do jednego ramienia lub zasłania dłonią słabsze oko, aby uniknąć frustrującego podwójnego widzenia. To bardzo inteligentna próba ucieczki przed dyskomfortem, w której mózg dziecka świadomie „wyłącza” słabsze oko, by utrzymać koncentrację na lekcjach.

4. Skarży się na bóle głowy w okolicy czoła po powrocie ze szkoły Ból umiejscowiony nad brwiami, w okolicy czołowej lub w skroniach, pojawiający się zazwyczaj po intensywnej pracy z bliska, to klasyczny objaw astenopii. Oznacza to, że układ akomodacyjny i okoruchowy są skrajnie przemęczone fizycznym wysiłkiem i ciągłym dostosowywaniem się do bardzo wymagających warunków szkolnych.

5. Śledzi tekst palcem i gubi się w nim, gdy tylko go zabierze Ten objaw bezpośrednio wskazuje na zaburzenia ruchów sakadowych (skokowych) oczu. Oczy nie potrafią sprawnie i precyzyjnie przeskakiwać z wyrazu na wyraz. Jednocześnie świadczy to o tym, że proces „łapania i puszczania” tekstu przez układ nerwowy załamuje się z powodu przeciążenia. Dlatego u starszych dzieci (powyżej 2. klasy) ciągłe używanie palca to sygnał, że układ wzrokowy rozpaczliwie potrzebuje mechanicznej „podpórki”.

6. Omija krótkie słowa (np. „w”, „na”, „do”) w trakcie czytania na głos Często towarzyszy temu mylenie podobnych liter oraz zgadywanie końcówek wyrazów. Może to wynikać z niestabilnej pracy obu oczu (obraz zamazuje się i skacze), ale także z nieprawidłowego rozwoju percepcji przestrzennej (kierunkowości i lateralizacji). Dziecko ma problem z płynnym odnalezieniem relacji przestrzennych między znakami wydrukowanymi na kartce.

7. Ma problemy z łapaniem piłki i jest uważane za „niezdarne” Potykanie się na równej drodze, uderzanie w meble czy duże trudności w dynamicznych grach zespołowych oznaczają problemy z widzeniem przestrzennym (stereopsją). Oczy nie współpracują ze sobą na tyle sprawnie, by mózg mógł prawidłowo ocenić głębię i odległość, przez co wzrok nie potrafi precyzyjnie pokierować ciałem dziecka w przestrzeni.

„Ale przecież badanie u okulisty wyszło idealnie!”

To najczęstsze zdanie, jakie słyszymy od zmartwionych rodziców w gabinecie. Badanie medyczne sprawdza głównie ostrość wzroku z odległości 5 metrów (czytanie małych liter z tablicy) i ogólne zdrowie gałki ocznej. Niestety, nie diagnozuje ono tego, jak sprawnie funkcjonuje akomodacja, konwergencja i ruchy oczu podczas długotrwałej pracy z bliska. Dziecko może mieć doskonałą ostrość wzroku w dali, a jednocześnie ukryte problemy ze wzrokiem z bliska, które całkowicie uniemożliwiają mu normalną naukę bez bólu.

Co możesz zrobić?

Jeśli powyższa lista brzmi znajomo, nie zmuszaj dziecka do spędzania kolejnych, frustrujących godzin nad książkami i nie wiń go za słabsze oceny. Najlepszym krokiem jest pełne, specjalistyczne badanie optometryczne pod kątem oceny funkcji wzrokowych.

Behawioralna terapia widzenia to ustrukturyzowany, nowoczesny program, który z jednej strony usprawnia zaburzone funkcje wzrokowe (uczy oczy prawidłowej zbieżności i płynnych ruchów), a z drugiej zdejmuje z układu nerwowego nadmierny stres, pozwalając dziecku porzucić szkodliwe nawyki adaptacyjne. Dzięki odpowiednim ćwiczeniom w gabinecie i w domu możemy niemal całkowicie przywrócić mu komfort nauki.

Potrzebujesz pomocy? Zauważasz u swojego dziecka niepokojące objawy? Zapraszamy na konsultację do gabinetów Polus Optyk & Optometria w Olsztynie i Barczewie.

https://polus-optyk.reservio.com/services/f02018c1-9dee-478e-816f-2d2660951cee